Бөгүн, ыдыктыг Шагаа хүнүнде, бистиң кожуунга Тыва Республиканың Чазааның Даргазының оралакчызы Алексей Сазан-оол аалдап келген
Бөгүн, ыдыктыг Шагаа хүнүнде, бистиң кожуунга Тыва Республиканың Чазааның Даргазының оралакчызы Алексей Сазан-оол аалдап келген. Сан-салырга база «Чолукшуур» байыр чедириишкининге киришкен.
Алексей Викторович, Мерген Владимирович болгаш Адыгжы Валерьевич база Чеди-Хөл кожууннуң чурттакчыларынга ай санаашкыны-биле демдеглеттинген өөрүшкүлүг байырлал-биле байырны чедирген.
Чолукшулга деп сөс «чол», «чол-кежик» деп сөстен укталган. Ол дээрге кижилерниӊ бот-боттарынга хүндүткел, аас-кежик илереткен байыр чедириишкини болур. Саӊ салган соонда, чаа хүн үнүп кээрге, чолукшуур деп ёзулал эгелей бээр.
Чолукшулга ёзулалы чылда чаңгыс катап болур: Шагаада азы үр үеде көрүшпээн улус чолукшуур. Бичии назылыг кижи мурнай холдарының ийи адыжын өрү көрүндүр мөгейе аарак сунар, а улуг назылыг кижи аныяк кижиниң холдарының кырынга адыштарын куду көрүндүр салыр. Биче назылыг кижи улуг кижиниң шенектерин тудуп, хүндүткелин, деткимчезин илередир. Ол дээрге-ле, «бичии меӊээ даянып болур силер, силерниӊ чагыг-сүмеӊер кезээ шагда хүлээп алыр мен» дээни ол. Улуг назылыг кижи «хүндүткелди хүлээп алдым, сеӊээ мээӊ буяным, назыным четсин» дээн сагыш-сеткилдиг, холдарыныӊ адыштары куду көрүндүр шенек дужу чедир кырынга салыр. Улуг назылыг кижи аныяк кижиге бодунуң чечен сөзүн, мерген угаанын, буян-кежиин болгаш узун назынын сөңнеп турары ол болур.
Аныяк кижи чолукшуп тура, «Шаг чаагай!» дээрге, улуг назылыг кижи «Шагаа чаагай!» деп харыылаар.
Өг-бүлеге болза, уруглары баштай ачазы, ооӊ соонда авазы, улуг акылары болгаш угбалары-биле чолукшуур. Ашак-кадай улус чолукшувас. Чүге дээрге ашак-кадай улусту чаӊгыс кижи кылдыр санаар. Чолукшуп турар улус куспакташпас, чүгле адыштарын азы билектерин дегзи аарак сөлежир.
Үе-черге улустарның чолукшуру маргылдаа хевирлиг болур. Кым холдарын адыжы-биле бир дугаар өрү тудуптарыл, ол хүндүткелин көргүзүп турары болур. Өскези – бир дугаарын база-ла ийи холун адыжы-биле өрү сунуп, мурнай аарак адаанче салыптарын кызыдар. Ойнай аарак мендилежири кым бир дугаарында холдарын черге дегзиптеринге чедир уламчылаар турган.
#администрацияЧедиХольскогоКожууна
#ЧедиХольскийКожуун
#ЧедиХол
Теги: бөгүн, ыдыктыг, шагаа, хүнүнде, бистиң, кожуунга, тыва, республиканың, чазааның, даргазының, оралакчызы, алексей, сазаноол, аалдап, келген, сансалырга, база, чолукшуур, байыр, чедириишкининге, киришкен, викторович, мерген, владимирович, болгаш, адыгжы, ва